Działalność
Pozytywnymi kryteriami są tu: rozumowe podstawy działalności społecznej, koordynacja sytuacji konfliktowych w kierunku ich najkorzystniejszego rozwiązywania. Widzieliśmy jednak, że pragmatyzm pojmuje "rozumowe podstawy" rzeczywistości niejednolicie, nie według jednej, określonej zasady światopoglądowej, lecz wychodząc z założenia pluralizmu, te "rozumowe podstawy" ujmuje z punktu widzenia relatywizmu i indywidualizmu. O ile esencjalizm przeprowadza "obiektywizm" w dziedzinie nauczania, o tyle w dziedzinie wychowania schodzi na teren pedagogiki subiektywnej, dostosowanej do liberalizmu demokracji amerykańskiej. Tak więc niemożność określenia jednolitego celu i jednolitych kryteriów dla treści działalności społecznej!, pociąga za sobą niemożność określenia jednolitego celu i treści działalności wychowawczej, a więc i jasnej koncepcji wychowania społecznego. Stąd kierunki pedagogiki esencjalizmu natrafiają na szczególne trudności w rozwiązywaniu zagadnień wychowania.
Działalność społeczna .